IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت سفال و سرامیک
[1] ...................................................................................... [یادداشتی بر سرانجام دوسالانه سفال، سرامیک و آبگینه]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
یادداشتی بر سرانجام دوسالانه سفال، سرامیک و آبگینه
عباس اکبری

دوهفته‌نامه هنرهای تجسمی تندیس، شماره نود و دو، صص 24 و 27.
عنوان :
نویسنده:
مترجم:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

بالاخره دو سالانه هشتم سفال، سرامیک و آبگینه نیز به پایان رسید و طبق معمول بعد از هر رویداد هنری حرف و حدیث‌هایی شنیده می‌شود که بهتر است نام آ‌ن‌ها را به طور کلی انتقاد(!) بگذاریم. این انتقادها اصولاً دو دسته هستند؛ دسته اول که به جا و شایسته می‌باشند و باید در آینده به کار گرفته شوند و دسته دیگر که عموماً توسط افرادی گفته می‌شود که تحت هر شرایطی مخالفند. بنابراین اگر برآنیم دوسالانه نهم بهتر برگزار شود ناگزیریم در این خصوص شفاف و صریح باشیم.
اصولاً انتقادهای این دوسالانه را می‌توان به نقدهای قبل از جوایز و بعد از جوایز تقسیم کرد. در نقدهای قبل از جوایز به جز معدودی از افراد معترض که تمام وجوه دوسالانه (حتی حضور خودشان (!)) را هم با مطالبشان به زیر سوال برده بودند مابقی انتقادها دارای نکته‌هایی بود که باید در آینده لحاظ گردند. از جمله این انتقادهای مثبت ضرورت سخت‌گیری در ورود آثار به یک دوسالانه هنری حتی اگر موجب نزول کمی آثار دوسالانه گردد می‌باشد. نکته‌ی دوم دقت در چیدن آثار است که البته با دقت در مورد اول خود به خود فضا برای آثار خوب بیشتر خواهدشد. بنابراین این نقیصه در دوسالانه هشتم تا حدودی به علت کمیت زیاد آثار و فضای محدود دوسالانه ناگزیر می‌نمود؛ اگرچه اگر فرصت بیشتری در اختیار بخش اجرایی دوسالانه بود با همین شرایط نیز امکان چیدمان بهتری وجود داشت. مسئله بعدی عدم تمرکز محل تحویل آثار و محل نمایش آثار است که مسئولیت آن خارج از حوزه‌ی اختیارات و ا مکانات دبیر دوسالانه بود که مشکلات زیادی از جمله حمل و نقل‌های مکرر آثار، احتمال صدمه دیدن آثار و از دست دادن زمان را نیز برایشان پیش آورد. اما به هر حال پاسخ به این انتقاد، توجه مسئولین و اهتمام آن‌ها را در اختصاص دادن فضای بهتری برای برگزاری دوسالانه‌ها می‌طلبد. یکی دیگر از انتقادهایی که به نظر نگارنده در این دوسالانه وجود داشت عدم به روز بودن کلیات نحوه برگزاری دوسالانه با وجود رسانه‌ی مهمی چون اینترنت و در نهایت نداشتن وب سایت اختصاصی دوسالانه بود (که در نمایشگاهی در سطح ملی به دلایل بدیهی مختلف ضروری است) و امیدوارم در دوسالانه‌ی آتی به آن اهمیت داده شود.
به هر حال در همین انتقادهای پیش از دادن جوایز، بسیاری نیز اظهار داشته‌‌اند که از نکات مثبت دوسالانه هشتم بخش‌های همایش علمی و آموزشی آن بود که متأسفانه بعضی از افراد مغرض (که به رغم رفتار ظاهری‌شان در طول این سال‌ها همواره مانع رشد و توسعه دانش تئوری و عملی این هنر بوده‌اند،) بیشتر به آن حمله کردند که خوشبختانه منتقدین دیگر در این خصوص منصف بودند.
اما نکته مثبت دیگر این دوسالانه تجلیل از پیشکسوتانی نظیر استاد مهری و استاد قابچی بود که البته جای آن بود تا در کنار این عزیزان استادان دیگری نیز حضور می‌داشتند و ای کاش در این خصوص متولیان نیم‌نگاهی هم به سایر مناطق خارج از پایتخت می‌انداختند.
اما انتقادهای بعد از دادن جوایز که این نوشته بنا به ضرورت آن تنظیم گردیده اکثراً چنان آشفته بودند که نیت‌های پشت آن‌ها در مواردی چندان مشخص نیست. به همین دلیل سعی راقم این سطور بر این است تا با طبقه‌بندی ذیل نتیجه بررسی آن را از منفعت فردی افراد به منفعت جمعی سوق دهد.
به نظرم انتقادهای جوایز دوسالانه هشتم از جهات زیر قابل بررسی است: 1ـ نوع و مقدار جوایز 2ـ انتخاب آثار 3ـ تعدد جوایز و مراکز اهداکننده.

درباره‌ی نوع و مقدار جوایز:
نمی‌دانم چرا وقتی صحبت از هویت، میراث گذشتگان، هنرهای ملی، سنتی و... هر آن‌چه که می‌خواهیم به آن افتخار کنیم پیش می‌آید از کلمات هزینه می‌کنیم اما پای عمل که می‌رسد نادیده‌شان می‌انگاریم، به راستی آیا شایسته است که در بین دوسالانه‌هایی که برگزار می‌شوند سفال و سرامیک از هر زاویه که به آن بنگریم (چه هزینه تولید، چه جایگاه آن در جامعه، چه سابقه آن در تاریخ هنر کشورمان، چه برگزاری آن بعد از 5 سال و چه و چه و چه) از کمترین مبالغ جایزه برخوردار باشد. حال بگذریم که در قیاس با فعالیت‌های اخیر که خوشبختانه در کشور در حال رخ دادن است (از جمله سمپوزیوم مجسمه‌سازی و نمایشگاه پوستر ادیان توحیدی با جایزه‌های قابل توجه و جهانی) جوایز دوسالانه سفال اصلاً به چشم نمی‌آید اگرچه از نظر سطح هیچ کم از سایر دوسالانه‌ها نداشت. بنابراین آیا بهتر نبود همین جوایز اندک چند صدهزار تومانی را هم نمی‌دادیم و آن را برای مثال خرج کارگاه‌های آموزشی می‌کردیم و این همه حرف و حدیث هم که بعضی از دوستی‌ها را مکدر ساخت به وجود نمی‌آمد! پس امیدواریم گوش شنوایی که مسئولیتی نیز دارد کاری کند تا شأن و منزلت هنرمند سفالگر حفظ گردد. اگرچه به قول دوستی، همین هم که دادند کلاهمان را هم انداختیم هوا، حالا به هر که می‌خواهد رسیده باشد، چراکه شاید بخشی کوچکی از هزینه تولید اثرش را جبران کند.

درباره انتخاب آثار
به گمانم من آخرین نفری از شرکت‌کنندگان دوسالانه بودم که از آثار انتخابی باخبر شدم، چراکه وقتی رسیدم مراسم تمام شده بود و نتایج را تلفنی فهمیدم. اما به هر حال وقتی از بعضی از انتخاب‌ها خصوصاً دو نفر اول باخبر شدم شوکه شدم. البته ذکر این نکته موجب آن نیست که به آن‌ها تبریک نگویم. اما راست یا دروغ شنیده‌ام که این برگزیدگان حتی خودشان هم انتظار آن را ( حداقل برای مقام اولی) نداشته‌اند و آثار دیگری را برای کسب این مقام در دوسالانه شایسته‌تر می‌دانستند که البته در صورت صحت، این نقل ممکن است از روی فروتنی باشد! اما از نظر من، درست یا نادرست، در این جا پای قیاس به میان می‌آید چراکه در هر دو نمونه از آثار انتخابی اول (چه در بخش چیدمان و چه در نگاه سنتی) آثار بهتری در دوسالانه بود که یادی از آن‌ها نشد. اما به هر حال به سبب آشنایی که تقریباً با تمام افرادی که ذینفع این انتقاد هستند دارم از ذکر نامشان می‌گذرم ضمن آن که به رای آقایان استاد آغداشلو، نجیبی، شروه و خانم‌ها دکتر رهنود و فیاضی که داوری مستقل دوسالانه را انجام ‌دادند احترام می‌گذارم. با این همه معتقدم برای جلوگیری از این انتقاد می‌شد از جوایز بخش آبگینه که از نظر کمی و کیفی در سطح آثار بخش سفال و سرامیک تا حدی این اتنقادها را کم‌رنگ کرد.

درباره‌ی تعدد جوایز و مراکز اهداکننده:
تا آن‌جا که یادم می‌آید از چهارمین دوسالانه مجسمه‌سازی به بعد بود که داوری و جوایز نهادهای فرهنگی ـ هنری و اقتصادی در کنار داوری و جوایز اصلی دوسالانه‌ها چشمگیر شد. هشتمین دوسالانه سفال، سرامیک و آبگینه نیز شاهد حضور پنج مرکز و نهاد شامل، فرهنگستان هنر، مدیریت هنرهای تجسمی سازمان فرهنگی شهرداری تهران، شرکت صنعت سرام، سازمان میراث فرهنگی و دوهفته‌نامه تندیس در کنار خود بود که هر کدام کوشیدند تا از زاویه دید خود و با اهداء جوایزی دوسالانه را همراهی نمایند. به هر حال اگرچه به طور کلی باید این همراهی‌ها را توسعه داد و به آن‌ها احترام گذاشت اما ضروری است به این موارد توجه شود: 1ـ اگر قرار است این مراکز جوایز مالی اهداء نمایند بهتر است نوع و مقدار آن شایسته یک دوسالانه باشد و اگر قرار است مراکز جوایز خاصی نظیر لوح و نشان ویژه اهداء نمایند بهتر است به تعداد آن‌ها توجه شود. اختصاصاً در مورد این دوسالانه اکثر جوایز فرعی شامل لوح و نشان ویژه بود که تعدد بیش از حد آن‌ها به رغم با ارزش بودن‌شان کلیت ارزش آن‌ها را کم‌رنک کرد. بنابراین پیشنهاد می‌گردد در برنامه‌های آتی نشان‌ها و الواح این مراکز به موارد محدودتری اهداء گردد تا کسب آن‌ها حتی مهم‌تر از جوایز اصلی دوسالانه گردد. 2ـ مسئله بعدی نوع انتخاب‌ها و داوری این مراکز است که قطعاً با اهداف و نیات آن مراکز سازگار است. با این همه در این دوسالانه به رغم اهداف و داوران متعدد و متفاوت مراکز مختلف که تعداد آثار مشترک انتخابی آن‌ها گاه تا پنج جایزه برای یک اثر بود ثابت کرد مسئله نسبی بودن انتخاب آثار و این که با تغیییر داوران آثار منتخبی هم عوض می‌شوند قاعده‌ای کلی و صحیح نخواهد بود و می‌توان بر این مبنا آثار شایسته را مورد شناسایی قرار داد. در قیاس، همین مهم را در دوسالانه چهارم مجسمه‌سازی می‌توان مثال زد که از 26 جایزه داده شده در مراکز مختلف تنها 2 مورد مشترک بود. اما به هر حال باید این مورد تذکر داده شود که این مراکز باید از افراد متخصص جهت داوری خود استفاده کنند تا میزان خطای آن‌ها کمتر گردد و داوری آن‌ها در تراز کیفی یک دوسالانه باشد.
اما سخن آخر آن‌که امیدوارم آن‌چه در سطور فوق به آن اشاره شد مقدمه‌ای باشد برای ضرورت تشکیل انجمن هنرمندان سفالگر چراکه در آن صورت هرگونه انتقادی متوجه خرد جمعی خود سفالگران خواهد گردید و مسئولیت دوسالانه را از هر نظر از حوزه‌ی اختیارات افراد محدود که ممکن است دچار خطا و اشتباه گردند خارج می‌نماید و در نهایت آن که بی‌انصافی است با همه‌ی انتقادها ی به جا و نابه‌جایی که گفته شد از زحماتی که افراد مختلف خصوصاً دبیران دوسالانه سرکار خانم سالور و جناب آقای دیلمقانی جهت برگزاری این دوسالانه آن هم بعد از 5 سال کشیده‌اند سپاسگزاری نشود. پس تلاششان را ارج می‌نهیم و آرزو می‌کنیم دوسالانه‌ی نهم در موعد مقرر و سطح کیفی بالاتری زیر نظر خرد جمعی انجمن سفالگران برگزار گردد.

 [1]


فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com