IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت دوسالانه مجسمه های شهری / دوسالانه اول
[1] ...................................................................................... [مروری بر نخستین دوسالانه مجسمه‌های فضای شهری ]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مروری بر نخستین دوسالانه مجسمه‌های فضای شهری
هدا کاملی

عنوان :
نویسنده:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

نخستین دوسالانه مجسمه‌سازی فضاهای شهری به همت سازمان زیباسازی شهر تهران با همکاری فرهنگستان هنر، خانه هنرمندان ایران و انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز ایران از اول آبان تا 15 آذرماه در نگارخانه برگ (1) برگزار ‌شد.
شورای هنری سازمان 40 اثر را برای اجرا در سطح شهر انتخاب کرده که این آثار در آرشیو نگهداری خواهد شد تا امسال و سال آینده در مناطق مختلف سطح شهر تهران اجرا و نصب شود.(2)
در این گزارش تعریف اجمالی مجسمه شهری و کارکرد‌های آن ارائه می‌شود. عکس‌ها همگی از مجسمه‌های نمایش داده شده در نخستین دوسالانه مجسمه‌های فضای شهری گرفته شده اند. که بعضی در مقیاس شهری ساخته شده و بعضی مجسمه‌ها با ابعاد کوچک تر هستند که می‌توانند به عنوان نمونه در این زمینه استفاده گردند.
تعریف مجسمه شهری
مجسمه شهری، حجمی سه بعدی و دارای فرم و بیان هنرمندانه است که از جهات مختلف قابل نظاره است و جزیی از مبلمان شهری است که خارج از فضای بسته قرار گرفته است.
کارکرد اصلی مجسمه تزئین، هویت بخشی یا انتقال پیامی به ناظران است و از مصالحی نظیر سنگ، بتن، فلز، چوب، فایبرگلاس ساخته میشود. مهمترین وجه تمایز مجسمه‌های شهری با مجسمه‌هایی که در فضای بسته قرار گرفته اند، آن است که بینندگان مجسمه‌های فضای باز بیشتر، تواتر دیدار آنها فزونتر و ترکیب ناظران آن متنوع تر است، بدین ترتیب افرادی که حتی سواد خواندن و نوشتن ندارند بیننده این حجمها هستند. ‌مجسمه‌سازی شهری کار مشترک ‌مجسمه‌سازان، طراحان منظر و مبلمان شهری، برنامه ریزان و طراحان شهری است که با حمایت و هدایت مدیران شهری انجام می‌پذیرد هر یک از این عوامل در این فرایند نقشی را بر عهده دارند. ساخت مجسمه به وسیله هنرمند ‌مجسمه‌ساز انجام میشود و سایر متخصصان در انتخاب مقیاس و مکان مناسب نقش دارند. هدف این همکاری آن است که ضمن رعایت ملاحظات عملکردی بیشترین لذت بصری برای ناظر به وجود آید.
مجسمه تنها اثر حجمی زینت بخش میادین نیست، آثار حجمی متنوعی در فضاهای شهری استفاده میشوند که اگرچه گاهی تشابه نزدیکی با مفهوم مجسمه دارند اما دارای هویت متمایز هستند. بهره برداری هوشمندانه از این آثار حجمی نیز میتواند در ارتقای کیفیت فضایی شهر موثر باشد.(3(
نقشها و کارکردهای مجسمه شهری
1.تقویت حس مکان:
یکی از مهمترین کارکردهای مجسمه ایجاد حس مکان تعریف شده، القا روحیه خاص در فضا یا تقویت روحیه یک فضاست. «مکان بخشی از فضاست که به وسیله شخص یا چیزی اشغال شده است و دارای معنایی ارزشمند است» در صورت هماهنگی مجسمه با محیط و تقویت انسجام بصری محیط پیرامون، شهروندان احساس رضایت و آرامش بیشتری میکنند و حس مکان تقویت میشود.
2.تعریف و هویت بخشی به فضاهای شهری:
« حدی که شخص میتواند یک مکان را به عنوان مکان تمایزی از سایر مکانها شناخته و یا بازشناسی کند به طوری که شخصیتی مشخص، بی‌نظیر و یا حداقل مخصوص به خود را دارا شود». مجسمه‌هایی که از طراحی خلاقانه و هنرمندانه ای برخوردارند میتوانند هویت بخش باشند.
۳. ارتقای کیفیت و ایجاد سرزندگی فضاهای شهری:
فضای خالی از هنر، جذابیت ندارد و فقدان جذابیت از کیفیت فضا میکاهد و مانع ایجاد حس سرزندگی و نشاط در فضای شهری است، مجسمه میتواند این هر دو را در صورت وجود سایر شرایط به فضا، ارزانی دهد.
۴. ارتقای آگاهی‌های عمومی و معرفی نمادها و ارزشهای فرهنگی:
مجسمه‌ها و توضیحات متصل به آنها میتوانند سطح دانش و آگاهیهای عمومی شهروندان در خصوص حوادث‌های فرهنگی یا سایر زمینه‌ها ارتقا بخشند به عنوان مثال میتوانند مردم یک منطقه را با شخصیتها یا رویدادهای تاریخی یک منطقه آشنا سازند یا نمادهای فرهنگی آن منطقه را معرفی کنند.
5. معرفی عملکرد و روحیه میدان یا محدوده پیرامون آن یا تداعی عملکرد تاریخی یا فرهنگی آن:
بسیاری از میادین محل وقوع حوادث تاریخی منحصر به فرد هستند، مجسمه ای که موضوع آن این رویداد تاریخی باشد تا سالها بعد از آن میتواند تداعی گر این واقعه باشد، همچنین عملکرد فعلی میدان میتواند به وسیله مجسمه بیان شود، مثلا نصب مجسمه کوهنورد در میدانی که مبدا عزیمت کوهنوردان به کوهستان است، بیانگر روحیه ورزشی حوزه پیرامونی میدان است
۶. تعریف مرکز ثقل و نقطه تمرکز میدان:
مجسمه به عنوان عنصری در مرکز میدان از هر دو طرف دیده و درک میشود و می‌تواند نمایانگر مرکز میدان باشد به همین دلیل است که حتی در میادین خالی از خودرو نیز بسیاری از طراحان، مجسمه را در مرکز ثقل میدان نصب میکردند، تا حس مرکزیت را تقویت و نوعی نظم بصری به وجود آورند.
7. ایجاد یک نشانه شهری:
نشانه از عناصر اصلی سازنده سیمای شهر است از نظر کوین لینچ «نشانه‌ها عواملی در تشخیص قسمتهای مختلف شهر هستند خصوصیات نشانه باید چنان باشد که بتوان آن را از میان عوامل بسیار بازشناخت اگر نشانه‌ها فرمی واضح داشته باشند، با زمینه خود متضاد و به اطراف خود غالب و مسلط باشند شناخت آنها به آسانی میسر است و احتمال بیشتری هست که بر آنها معنایی متصور باشد، مجسمه‌ها در بسیاری موارد به ویژه اگر اندازه آنها بزرگ باشد میتوانند به عنوان نشانه در سطح محله، منطقه یا حتی شهر مطرح شوند.
۸. ایجاد انگیزه برای بهسازی محیط توسط شهروندان:
نصب مجسمه ای مطلوب در میدان و بهسازی آن موجب میشود که ساکنان اطراف میدان انگیزه ای برای کیفیت بخشی به محیط خود پیدا کنند و تلاش کنند که محیطی متمایز به وجود آورند.
۹. مکان نمایی:
منظور از مکان نمایی این است که طراح، مجسمه و پیرامون آن را به نحوی طراحی کند که تداعی کننده یک فضای به خصوص مثلا میدان جنگ، یک بیشه یا یک چراگاه باشد.
۱۰. تناسب بخشی به نام میدان:
مجسمه‌ها در میادینی که از سابقه تاریخی خاصی برخوردار نیستند و نامی قراردادی برای آنها تعیین شده است می‌توانند به نحوی طراحی شوند که نام میدان را در اذهان بینندگان تثبیت کنند مثلا نمادی از لاله در میدان لاله چنین کارکردی دارد.
۱۱. معرفی سبکها و سنتهای هنری:
مجسمه‌ها هنر را به میان مردم می‌آورند از این رو می‌توانند مردم را با سبکهای هنری قدیمی یا جدید آشنا سازند و بر دانش هنری و سواد بصری آنها بیفزایند.(همان منبع) مجسمه‌های شهری را به روش‌های مختلفی می‌توان طبقه بندی کرد.
در تقسیم بندی ذکر شده بیشتر توجه به بکار گیری آنها در میادین شهری بود. شاید یکی از انواع آنها که بیشتر در فضاهای عمومی و پارک‌ها قرار می‌گیرند، مجسمه‌هایی باشند که با تداعی کردن حرکت و نشاط ، تعریف آن فضا را تغییر داده و به عنوان حلقه ارتباط دهنده روح انسان با محیط اطرافند.
حرکت خصوصیت مشترک آنهاست و گویی کودک وجود انسان‌ها را مخاطب قرار می‌دهند تا از خشکی و جدیت فضا‌های شهری بکاهند. در نمایشگاه مورد نظر نمونه‌هایی از این دست مشاهده می‌شد.
پی نوشت:
عمارت عین‌الدوله با زیربنایی بیش از پنج هزار متر مربع واقع در مبارک آباد پاسداران یکی از ساختمانهای تاریخی است که توسط طراحی فرانسوی در محوطه ای بالغ بر چهل هزار متر مربع بدستور سلطان احمد میرزا ملقب به عین‌الدوله – داماد مظفرالدین شاه- ساخته شده است. این عمارت پس از مرمت و باز سازی با عنوان نگارخانه برگ در بهار 1386 همزمان با یکصدمین سال تاسیس بلدیه تهران افتتاح شد.
عمارت عین‌الدوله با زیربنایی بیش از پنج هزار متر مربع واقع در مبارک آباد پاسداران یکی از ساختمانهای تاریخی است که توسط طراحی فرانسوی در محوطه ای بالغ بر چهل هزار متر مربع بدستور سلطان احمد میرزا ملقب به عین‌الدوله – داماد مظفرالدین شاه- ساخته شده است.
)عین‌الدوله از افراد مهم سیاسی قاجر بود که گاه به گاه با تغییر چهره‌های مختلف سیاسی از دشمنان مشروطه و بعدها از هواداران و گردانندگان آن شد و پست‌های سیاسی بسیاری نظیر امیرنظام هشترود و میاندوآب و حکومت کردستان و پس از مرگ ناصرالدین شاه امیر دربار و به ریاست حکومت تهران منصوب گشت پس از سرنگونی امین السلطان به فاصله چند روز، وزیر داخله و پس از آن صدراعظم و اتابک اعظم شد.
وی در این زمان از مخالفان سرسخت مشروطه بود و از همین رو توسط شاه – مظفرالدین شاه- عزل گردید و پس از آن با توجه به سیاستی که خود نشان داد با حمایت مردم مجدداً به صدر اعظمی انتخاب شد.
پس از پیروزی مشروطه و عزل محمد شاه در سال 1330 ه.ق در کابینه دولت مشروطه به وزارت داخله منصوب و سپس به صدر اعظمی ریاست دولت نائل گشت.(
اواخر جنگ جهانی دوم، عمارت عین‌الدوله میزبان سران متفقین (روزولت، چرچیل و استالین) بود.جلسه ای که آخرین تصمیمات علیه حزب نازی در آن اتخاذ گردید.
در سال 1301 ه.ش املاک مبارک آباد توسط بصیرالدوله هروی به مبلغ 835000 ریال خریداری شد و در سال 1324 ه.ش یک مرکز گل و گیاه به نام باغ رضائیه توسط پسر ارشد بصیرالدوله هروی (مهندس علی اکبر هروی) در آن راه اندازی شد.
چهارم تیر ماه 1377 این عمارت در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و در نیمه اول سال 82 عملیات احیای بنا آغاز شد. و نهایتاً در بهار 1386، گالری برگ در آن استقرار یافت.
منابع:
(1) http://www.barg-gallery.com
(1) http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=791920
(2) http://aftab.ir/articles/art_culture/arts/c5c1159345487_sculpture_p1.php


 [1]


فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com