IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت پیشینه دوسالانه مجسمه سازی معاصر تهران
[1] 2 3 4 ............................................................................................... [مروری بر دوسالانه‌های مجسمه‌سازی]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مروری بر دوسالانه‌های مجسمه‌سازی
ژینوس تقی‌زاده

دو هفته نامه هنرهای تجسمی شماره پنجاه و دو، ص 9ـ6
عنوان :
نویسنده:
مترجم:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

در آستانه برگزاری چهارمین دوسالانه مجسمه‌سازی تهران، که البته با تأخیر پس از سه سال برگزار می‌شود. نگاهی هرچند کوتاه به آنچه در سال‌های گذشته در هنر مجسمه‌سازی به وقوع پیوست ضروری می‌نماید. در این نوشتار به این مهم پرداخته و سعی بر آن بوده تا از موضع‌گیری و بیان نظرات شخصی پرهیز شود و تنها تصویری کامل از هر دو سالانه به مدد آثار ارایه شده و بازخوانی بخش‌هایی از بیانیه‌ها و مصاحبه‌های دبیر یا عوامل اجرایی ارایه گردد. باشد که از این رهگذر بتوان به یک نتیجه‌گیری و جمع‌بندی دست یافت. در بخش‌هایی که می‌خوانید، و بسیار به دقت انتخاب شده، هیچ ویرایشی صورت نگرفته تا ادبیات حاکم بر متون هر دوره به درک حال و هوای آن بیشتر کمک کند توجه شما را به این تفاوت‌های ظریف در لحن بیان و ارایه مطالب و تأکیدها که ناشی از نگاه برگزار کنندگان هر دوره است، جلب نماید ناگفته پیداست در این انتخاب است که به ناگزیر دیدگاه شخصی صاحب این قلم نمود پیدا می‌کند. شاید این از کمال‌گرایی باشد که در هر نمایشگاه با دیدی انتقادی با تصور مبهمی که از دوره‌های قبلی برآورد می‌کنیم. در حقیقت حافظه‌ی ضعیف ما باعث می‌شود که به راحتی تغییرات مثبت و حرکت‌های رو به جلوی آنچه را پیش چشم داریم نادیده بگیریم و با اتکا به تصویر مه‌آلود ذهنی‌مان که عادت به دریغ دیروز دارد، غیرمنصفانه قضاوت کنیم. از اینرو شاید گریزی مختصر به حذف مه و غبار فراموشی بیانجامد و امکان قضاوت را بیشتر کند.
« نخستین سه سالانه آثار حجمی». این دقیقاً عنوان آن نمایشگاه است. سال 1374 برگزار شد اما پیش از آن در سال 68ـ67 نمایشگاه دیگری برپا شده بود که یادداشتی از آقای طاهر شیخ‌الحکما معرف این حرکت هنری است. «در سال 68ـ67 در زمان ریاست جناب آقای اسلامی، ریاست مرکز هنرهای تجسمی اولین نطفه‌ی شکل‌گیری انجمن مجسمه با برزگاری جلساتی در مرکز هنرهای تجسمی با حضور مرحوم قهاری و آقایان مهندس متقی، قشقایی، گروسیان، شیخالحکمایی، رضایی، صداقتی، دیلمقانی، ابراهیمی، معماریان و به مرور زمان مرحوم مددی، شهوق و آقایان بنایی، شانس و یاراحمدی به صورت هفتگی، تشکیل و در پی این جلسات مقرر شد نمایشگاهی به نام اولین دوسالانه حجم‌سازی با شرکت مجسمه‌سازان در حوزه‌ی هنرهای معاصر برگزار گردد و اکثر برنامه‌ریزی، چیدمان و تبلیغات به عهده همین گروه گذارده شد. در روز افتتاحیه جناب آقای خاتمی وزیر ارشاد وقت، نمایشگاه را افتتاح نمودند. این اولین حرکت گروهی و تشکیلاتی در جهت راهاندازی بینالها و همچنین انجمن مجسمه‌سازان بعد از انقلاب به شمار میآید.»
در بولتن اولین نمایشگاه سه سالانه آثار حجمی آمده است: «به ابتکار مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ا رشاد و بهدعوت آقای سید محمد صحفی ریاست مرکز، اولین نشست مجسمه‌سازان جهت بررسی آییننامه‌های اجرایی و پیشنویس در تاریخ دوم آذرماه 1373 در محل مرکز هنرهای تجسمی برگزار شد.»
«در پایان جمعبندی کل پیشنویس آئیننامه اجرایی و تصویب کلی جهت ارایه به دفتر معاونت هنری انجام شد. اهم پیشنهادات بدین شرح به دبیرخانه واصل گردید:
1ـ بزرگداشت شادروان مش اسماعیل و ا صغر محمدی 2ـ حذف محدودیت اندازه آثار 3ـ هیئتی برای بررسی به کارگاه‌های مجسمه‌سازان بروند 4ـ کارهای مومی پذیرفته نشود 5ـ از سه سال به دو سال یکبار افزایش یابد 6ـ پیشنهاد تغییر زمان نمایشگاه 7ـ پیشنهاد اختصاص یک سالن یا دو سالن به هنرجویان و دانشجویان 8ـ پیشنهاد طبقهبندی آثار موقع چیدن.»
«در تاریخ 17/1/74 با حضور اساتید آقایان قهاری، شجاعالدین شهابی و ایرج محمدی هیئتانتخاب شکل گرفت و در مدت 7 ساعت بررسی و بحث در خصوص کیفیت آثار به اتفاق آرا تعداد 360 عکس از آثار ارسالی جهت شرکت در نمایشگاه انتخاب گردید.»
«کل شرکتکنندگان آثار حجمی تعداد 314 نفر میباشد که از این تعداد 227 نفر مذکر و 87 نفر مؤنث، 133 نفر تهرانی و 181 نفر شهرستانی میباشند. مسنترین آقا متولد سال 1305 و جوانترین متولد 1356 است از بین کلیه شرکتکنندگان تعداد 190 نفر آثارشان به نمایشگاه راه یافت که تعداد 52 نفر خانم با 84 اثر و 138 نفر آقا با 306 اثر که از این بین 73 نفر تهرانی و 117 نفر شهرستانی میباشند.»
«دومین نشست مجسمه‌سازان جهت بررسی مسائل و مشکلات و ارایه پیشنهادات جدید در آستانه برگزاری نمایشگاه در محل موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد: خانمها رهنورد و گلباز حق و آقایان شهابی، ایرج محمدی، هوشمند وزیری، طاهر شیخالحکمایی، انوشفر، رضا محمدی، معماریان، سعادت قرین، پروین، دیلمقانی، ارژنگ.»
هیئت داوری متشکل از: «استاد اکبر مختار تجویدی متولد 1305.تهران،دکترای تاریخ هنر و باستانشناسی اسلامی از دانشگاه سوربن پاریس، مدت تجربیات هنری 40 سال، استاد سرکار خانم لیلییت تریان متولد 1309، تهران دکترای هنرهای تجسمی از بوزار پاریس، تدریس در دانشکده هنرهای تزئینی از 1339 تا 1359، استاد دکتر هادی ندیمی متولد 1319 تهران، دکترای معماری از ایتالیا، رییس بخش هنر و معماری فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و سرپرست گروه هنر شورای عالی برنامهریزی وزارت فرهنگ و آموزش عالی، رییس دانشگاه شهید بهشتی.»
در بخشی از بیانیه هیئت داوران آمده است: «اولین نمایشگاه سه سالانه آثار حجمی با درک این مهم که آثار حجمی چون مجسمه، نقش برجسته و یادمان جایگاه والایی در شکلدهی و آرایش فضاهای شهری و نیز رفع نیازهای فرهنگی ـ هنری جامعه رو به رشد ایران اسلامی دارد، ساماندهی و برگزار شد و بر آن است تا با ایجادا رقابت سازنده بین هنرمندان این رشته هنری به ارزیبای کیفی آثار حجمی بپردازد.» هیئت داوران در 5 بخش جوایزی را تقدیم کرده است گرچه نتوانسته آثاری را که «بتوان لوح افتخار نمایشگاه را نصیب آن نمود، کشف و معرفی نماید» در بخش الف) «بیان محتوایی از طریق فرم» به: 1ـ طاهر شیخالحکمایی، برنده تندیس طلایی و 5 سکه به خاطر اثر بدون عنوان 2ـ فائقه کمالیزاد، برنده 5 سکه به خاطر اثر انتظار. در بخش ب) بهرهگیری از فراگیری و سنن ملی به: محمدمهدی انوشفر، برنده تندیس طلایی و 5 سکه به خاطر اثر بدون عنوان. در بخش ج) پیکرسازی فیگوراتیو به: 1ـ شعله هژیر ابراهیمی، برنده تندیس طلایی و 5 سکه به خاطر اثر مادر. 2ـ رامین سعادت قرین، برنده 5 سکه به خاطر اثر انسان. د) نقش برجسته به: 1ـ ناصر هوشمند وزیری، برنده تندیس طلایی و 5 سکه به خاطر اثر برگ زیتون. 2ـ کیوان امیری، برنده 2 سکه به خاطر اثر گردباد. 3ـ اسماعیل عسگری، برنده 2 سکه به خاطر اثر آشنا. کهنه. در بخش ه) ایجاد فضای خاص به وسیله فرم به: 1ـ مرتضی نعمتاللهی، برنده تندیس طلایی و 5 سکه به خاطر اثر پرنده. 2ـ قدرتاله معماریان اصفهانی، برنده 5 سکه به خاطر اثر آرش کمانگیر. 3ـ بیژن اخلاقیپور، برنده 2 سکه به خاطر اثر صعود، 4ـ سیدمحمد رفیق، برنده 2 سکه به خاطر اثر بدون عنوان. در بخش و) الهامگیری از میراث هنری ملی به: 1ـ ملک دادیار گروسیان، تندیس طلایی و 5 سکه به خاطر اثر قوچ اهدا گردیده است. سید محمد صحفی رئیس وقت مرکز هنرهای تجسمی در یادداشتی که در بولتن آمده است چنین نوشته: «امروز به یمن انقلاب شکوهمند اسلامی، هنرمندان توانستهاند با بهرهگیری از احساس پاک خود افقهای جدیدی را پیش چشم بگشایند، به ویژه آن که هنرهای حجمی و نقش برجسته با سابقه‌ی چند هزار ساله‌ی خود در میهن ما مُبلغ نیرومندی بریا هنرمندان سختکوش و متعهد ما به حساب میآید. با چنین اصالت و ریشه‌های غنی هنری و با این فرم راسخ ایمانی و آرمانی جای تعجب نیست اگر ادعا شود امروز رونق هنرهای تجسمی به طور نسبی در اکثر شاخه‌ها محقق شده و هنگام آن است که هنر تندیسسازی و آثار حجمی با فرایندی جدید و نگرشی نو، جانی تازه بگیرد و سیمای شهرهای ما را دگرگون سازد.»
مهنسد میرسلیم نیز که وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود، در مراسم اختتامیه نمایشگاه در موزه هنرهای معاصر طی سخنای ابراز داشتند: « در آثار حجمی قابلیتی است که انسان را مفتون می‌کند. هنگامی که قوم بنیاسرائیل از رود نیل گذشته طلا و جواهرات فرعونیان که غرق شده بودند، جمع کردند، وقتی حضرت موسی علیهالسلام به میعاد رفته بود، سامری به درخواست قوم بنیاسرائیل مفتون آن شدند تا جایی که به پرستش آن پرداختند. پس اتز قدیمالایام بشر شیفته آثار حجمی ساخته شده خود میشد، این یکی از ویژگیهای مهم آثار حجمی است. البته در سایر آثار هنرهای تجسمی نیز هرچند نه به این شدت این ویژگی را میبینیم. حضرت ابراهیم علیهالسلام پس از شکستن بُتان قوم نمرد که هم آثار حجمی بودند، به حجاز میرود و در محیط مکه یک مکعب از سنگ و خشت و چوب میسازد، کعبهای که هنز هست، به عنوان اولین خانه برای عبادت خدا، بسیار ساده و در این سادگی حکایتها، جذابیتها، و آموزش‌ها وجود دارد. بنابراین توجه به آثار حجمی در طول ایام با سرنوشت فکری و هنری بشر بسیار قرین بوده است. مجموعه آثاری که امروز اینجا دیدم، بسیار دلگرم کننده بود دیدم که به دو وجه توجه شده است، یکی جنبه معماری: تسلط بر مواد با استفاده از گل، سنگ، چوب، فلزات، گچ، سیمان، بعضی هم حتی از مواد مصنوعی جدید استفاده کرده بودند که نشان میداد توجه به کارآمدی ماده وجود دارد... دومین نکته که شاید در این نمایشگاه میشد قسمتی را هم به آن اختصاص داد و به نظر من اهمیت آن باز به قسمت معماری برمیگردد، تسلط بر ابزار است، اگر به گذشتگان از این لحاظ توجه کنیم، خواهی دید که از 20 الی 30 قرن پیش، ما آثار حجمی داریم که قطعاتی از آن در موزه‌های ما به نمایش گذاشته شده یا در طبیعت ایران هست، کمتر توجه می‌کنیم که این اثر حجمی یا تندیس، این نقش برجسته چگونه درست شده است. آماده کردن این ابزارها هم بخشی از این هنر و فن محسوب می‌شود... از این نباید غافل بود که آثار جمعی مختص ما نیست. زمانی که ما در کشورمان در زمینه‌ی آثار حجمی خلاقیتی داشتیم در یونان باستان هم در زمینه‌ی کارهای حجمی، خلاقیت داشتند. اینها با هم داد و ستد داشتند، هم آنها از ما تأثیر پذیرفتند هم ما از آنها تأثیر گرفتیم... 16ـ17 سال از پیروزی انقلاب گذشته، برای خود ما عادی شده ولی کسانی که از خارج به ایران میآیند از فرودگاه مهرآباد به این طرف چه میبینند؟ به عنوان اولین اثر، مجموعه آزادی را، در میدان آزادی میبینند که اثر انقلاب نیست و پیش از انقلاب ساخته شده، اثر زیبایی هم هست، سؤال من از شما دوستان هنرمند این نسل که اکثر جوان هستید این است که ما چه می‌خواهیم عرضه کنیم... در این آثار چند نمونه بود که یکی از آنها می‌خواست ایثار را نشان دهد، دیگری می‌خواست عفت را نشان بدهد، سومی آزادگی را نشان بدهد. همه خوب بود، یعنی هنرمندان ما سعی کردند که با استفاده از قابلیت‌های آثار حجمی، آنچه باید دارای یک وجه نمادین باشد و پایدار بماند در ذهن و دل بیننده با دوام بماند آن را عرضه بکنند، بیشترین قابلیت آثار حجمی در همین است... بسیاری از مفاهیم قابلیت ارای به صورت نمادین را دارد یعنی خیلی چیزهای دیگر هست که میتواند با زیبایی به این صورت نمایش داده بشود و اثر بگذارد. کار نمادین یعنی چه؟ یعنی الهامبخش در طول زمان، ما میبینیم، الهام میگیریم، فرزندان ما میبینند، الهام میگیرند، نوه‌های ما میبینند، الهام میگیرند... آقایان وعاظ میتوانند در این زمینه بحث و نصیحت کنند... من میگویم به جامعه نگاه کنید، چیزی که مطلوب است ولی از آن دور هستیم، آن را باید نصیحت کنید، الهام بدهید، الهامبخش

 [1] 2 3 4


فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com