IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت رویدادهای مجسمه سازی ایران
[1] .................................................................................................................. [هنر در حيات تهران جارى نيست]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هنر در حيات تهران جارى نيست
شيده لالمى


عنوان :
نویسنده:
مترجم:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

خاكسترى اين ساختمان هاى سيمانى هرچقدر هم كه تيره باشد، چشم انداز افسرده شهر را پنهان نمى كند. سرت را بالا بگير، بالاتر، شهر پر از خطوط ناهماهنگ است. چند دقيقه نگاه موشكافانه كافى است تا چشم انداز مشوش اين كوچه هاى سيمانى كلافه ات كند.
سرت را بالا بگير، بالاتر؛ اقتصاد سيمانى هنر شهر را بى بضاعت كرده و سهم تو از ميراث هنر ايرانى، نخل هاى رنگ به رنگى است كه احاطه ات كرده اند؛ نه تو را كه همه مردم شهر را.
دويست و اندى سال از تاريخ پايتختى تهران مى گذرد و سيماى شهرى كه زمانى مملو از ظريف ترين هنرها بود، اكنون چنان آكنده از جلوه هاى متناقض و مبهم زيباسازى شده كه چشم انداز آزار دهنده آن حتى ميان ازدحام روزها و شبهاى تهران پنهان نمى ماند.
سرت را كه بالاتر بگيرى، چشم انداز هر روزه ات صادقانه مى گويد جايگاه هنر ميان ازدحام خيابان هاى تهران كجاست. سند فراموش شده اى است كه سالهاست ميان اوراق و اسناد شهردارى خاك مى خورد.
كارشناسان شهرى مى گويند تمركز برنامه هاى مديران بر محور توسعه و عمران طى دهه هاى اخير توجه به مقوله هنر و زيباسازى پايتخت را به حاشيه رانده و در نتيجه اين غفلت طولانى مدت، مجموعه اى از آثار هنرى كم ارزش در تهران متولد شد كه هيچ ارتباطى با هويت شهر و خواسته هاى شهروندان برقرار نكرده و خود را به عنوان عنصرى اضافى بر شهر تحميل مى كند. آنها معتقدند استفاده حساب نشده از رشته هاى گوناگون هنر در زيباسازى سيماى شهر تهران اغلب از الگوهاى سطحى و مبتنى بر ديدگاههاى سليقه اى مديران تبعيت مى كرده و بر همين اساس مجموعه برنامه ها و طرحهاى اجرايى به جاى آنكه در خدمت ارتقاى جايگاه هنر و فرهنگ شهرى قرار گيرد، خود مولد عناصر هويت زدا و فرهنگ ستيز بوده است.
از ديدگاه «محمد احصايى» استاد دانشكده هنرهاى زيبا، هنر به كار رفته در طراحى شهرى تهران در ايجاد ارتباط با شهروندان موفق نبوده است، چرا كه مجموعه برنامه هاى انجام شده در اين حوزه در راستاى پاسخگويى به سلايق مجموعه نظام حاكم بر مديريت شهرى و نه ذائقه شهروندان به عنوان مخاطبان اصلى اين هنر بوده است.
اين استاد دانشگاه در بخش ديگرى از سخنان خود مى گويد: «نگاهى گذرا به تهران نشان مى دهد شهرهاى ما بر اساس خواسته ها و سلايق مديران شكل مى گيرند نه آنچه شهروندان مى خواهند.»
مهم ترين كاستى در استفاده از جلوه هاى هنر در تهران به اعتقاد كارشناسان، توجه به اين نكته است كه هنر به كار رفته در طراحى شهرى كمتر با شهروندان ارتباط برقرار مى كند و اين درحالى است كه يكى از مهم ترين كاربردهاى هنر در فضاى يك شهر، ارتقاى كيفى نظامهاى بصرى و به تبع آن افزايش ميزان تعلق اجتماعى شهروندان به شهر است.
«منيژه آرمين» يكى از هنرمندان مجسمه ساز كشور در اين باره مى گويد: «هنر در تهران به معناى تصوير درهم و مشوشى است كه با هيچ يك از اقشار ساكن شهر نه هنرمندان و نه مردم عادى ارتباط برقرار نمى كند و اين امر بيش از هر چيز متأثر از حاكميت نظام حداقل هزينه در خلق آثار هنرى است.»
چنانچه «آرمين» مى گويد، اقتصادى شدن هنر در تهران بسترى مناسب براى خلق آثار هنرى با كيفيت نازل فراهم كرده و تجربه نشان مى دهد كه مديران اغلب در انتخاب طرح هاى ارائه شده براى اجرا در سطح شهر به طرح هايى با هزينه هاى كمتر ولو با كيفيت نازل تمايل بيشترى دارند.
اين هنرمند مجسمه ساز معتقد است رويكرد اقتصادى به مقوله هنر در تهران موجب شده فرايند طراحى آثار هنرى در پايتخت به بالندگى و رشد كافى نرسد.
وى در تشريح اين نكته مى گويد: «حجم در طراحى آثار هنرى شهرها امكانات زيادى را در اختيار ما مى گذارد، اما در شرايطى كه سالهاست روند ساخت تنديس ها در شهرها تغيير نكرده و تنديس مشاهير به صورت رئاليستى ساخته نمى شود و عمده تأكيدها بر بازنمايى شخصيت مشاهير به جاى چشم و ابروى آنها متمركز شده، ما همچنان به تكرار شيوه هاى گذشته در مجسمه سازى ادامه مى دهيم و اين امر نشان دهنده كم توجهى برنامه ريزان حوزه هنر و فرهنگ شهر به فرايند تغيير و تحولات اين حوزه در عرصه هاى بين المللى است.»
كم توجهى به شناخت هنر ارزنده در طراحى شهرى تنها به ساخت اجسام و تنديس ها در جاى جاى شهر و ميادين تهران محدود نمى شود، بلكه نگاه گذرا به نقاشى هاى ديوارى و ديگر جلوه هاى زيباسازى تهران نشان از كم دقتى مديران در خلق فضاى چشم نواز و متناسب با فرهنگ و بضاعت چند هزار ساله هنر ايرانى دارد. به اعتقاد گروهى از صاحبنظران هدايت فرايند خلق آثار هنرى در تهران نيازمند تدوين سند راهبردى در اين بخش است. به گونه اى كه با انجام مطالعات آسيب شناسى و توجه به شرايط اجتماعى و فرهنگى تهران و شناخت دقيق زواياى آن امكان اصلاح و نقد رويه گذشته و حمايت از برنامه هاى جديد و الگوهاى نوين هنرى فراهم شود.
در عين حال مهندس «ابوالقاسم وحدتى اصل» رئيس سازمان زيباسازى شهر تهران معتقد است چشم انداز آينده تهران در حوزه زيباسازى در روند برنامه هاى جارى اين دستگاه ترسيم شده اما مى توان با نگاه تازه اى بار ديگر موضوع زيباسازى و استفاده از جلوه هاى هنر در تهران را به نقد كشيد.
چنانچه وحدتى اصل مى گويد گرچه هنرمندان نسبت به حمايت مديران شهرى از آثار هنرى و فراهم كردن شرايط بهتر براى فعاليت آنها در روند ارتقاى جايگاه هنر در پايتخت معترفند اما اين امر به اين مفهوم نيست كه هيچ اقدامى در جهت حمايت از هنرمندان و شناخت توانايى هاى آنها صورت نگرفته است.
رئيس سازمان زيباسازى شهر تهران مى گويد: «بايد پذيرفت كه هنرمندان به اندازه كافى حمايت نشدند و مقوله هنر در تهران هنوز جاى نقد و بررسى فراوان دارد اما روند برنامه ريزى ها در اين بخش نيز رو به تحول است. نخستين باغ مجسمه تهران با ۲۱ اثر شاخص نامورترين مجسمه سازان كشور به زودى در پارك ايرانشهر افتتاح مى شود و اين خود نشانه بارزى از توجه ويژه مديران شهرى به قابليت هاى يكى از رشته هاى مهم هنرى يعنى مجسمه سازى است.»
گرچه نخستين باغ مجسمه تهران بر اساس تعاريف «وحدتى اصل» مى تواند فضايى سامان يافته براى عرضه مجموعه اى از آثار شاخص هنرى هنرمندان فراهم كند اما با فرض افتتاح اين مجموعه، همچنان مقوله هنر در تهران مهجور مى ماند چرا كه هنر بايد در حيات شهر جارى باشد و با تمركز مجموعه اى از آثار شاخص هنرى در يك بوستان نمى توان گام مؤثرى براى تحكيم پيوند هنر با كالبد شهر برداشت. همان گونه كه احصايى مى گويد اين امر بايد در فرايندى بلندمدت و فارغ از اعمال نظرهاى شخصى در طراحى و زيباسازى تهران اجرايى شود. اين استاد دانشكده هنرهاى زيبا مى افزايد: «هنرى كه در تهران به كار مى رود بايد ارزنده ترين هنر زمان خود باشد و هنرى براى همه فرهنگ ها، همه سليقه ها و خارج از ظرف زمان و مكان. تهران پايتخت يك كشور فرهنگى با سابقه صد هزار ساله در هنر و تمدن است و بايد سيماى هنرى آن در خور اين فرهنگ ديرپا باشد.»
از سوى ديگر استفاده از قابليت هاى هنر در ترميم هويت مخدوش شده محله هاى تهران از ديگر نكاتى است كه از سوى كارشناسان مورد تأكيد قرار مى گيرد. نمونه هاى بارز چنين توجهى را مى توان در اقدامات اخير شهردارى منطقه يك در طراحى سمبل محلات شميران جست وجو كرد.
چنانچه «اديب زاده» ، مدير دفتر نظارت و برنامه ريزى شهردارى منطقه مى گويد: به زودى سمبل تجريش كه با الهام عناصر معمارى، طبيعى، فرهنگى و مذهبى شميران طراحى شده در اين ميدان قديمى شهر نصب مى شود و جدا از اين سمبل براى هر يك از محله هاى شميران به تناسب ويژگى هاى فرهنگى و پيشينه تاريخى نمادهاى ديگرى طراحى و در ميدان هاى شناخته شده آنها نصب خواهد شد. تعميم اين سياست به ديگر محله هاى تهران در صورتى كه مبتنى بر ديدگاه هاى تخصصى و بهره گيرى از هنر ارزنده و در خور شأن فرهنگ تهران باشد، تحول تازه اى در خلق آثار و چشم اندازهاى هنرى و هويت مخدوش شده محله هاى تهران ايجاد كند.
با اين همه «منيژه آرمين» معتقد است در صورتى كه در روند طراحى سمبل محلات براى شميران از رويكردى كه پيش از اين در طراحى آثار هنرى ايستگاه هاى مترو استفاده شد، بهره گرفته شود، نتايج قابل قبولى در انتظار آينده محله هاى تهران نخواهد بود.
«وى» مى گويد: «در طراحى آثار هنرى ايستگاه هاى مترو سعى شد اين آثار متناسب با ارزش هاى فرهنگى منطقه ايستگاه مربوطه طراحى شود اما تحت تأثير حاكميت نظام حداقل هزينه، آثار طراحى شده از كيفيت لازم براى نصب در فضاهاى شهرى با سابقه چون تهران برخوردار نيستند، در حالى كه ايستگاه هاى متروى اين شهر مى توانست بزرگترين موزه اى هنر معاصر ايران باشد.»
در ميان محله هايى كه عناصر هويت زا و فرهنگ ستيز بر عناصر هويت بخش و چشم نواز چيره شدند، زمانى براى آزمون و خطاى دوباره نيست.
عميق تر كه نگاه كنى سيماى تهران نه براى شهروندان كه براى هر گردشگر و غريبه اى كه وارد شهر مى شود، جز افسردگى و اغتشاش، جز خطوط ناهماهنگ و مبهم و حجم هاى بى شناسنامه پيامى ندارد.

 [1]


فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com