IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت مقالات پیرامون مجسمه سازان خارجی
[1] 2 3 4 ..................................................................................................... [پیکـره‌‌های متـحـرک و غیرمتحرک]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پیکـره‌‌های متـحـرک و غیرمتحرک
قدرت الله عاقلی


عنوان :
نویسنده:
مترجم:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

زندگی و آثار الکساندر کالدر، مجسمه‌ساز آمریکایی
بهترین راه برای نزدیکی جستن به هنر الکساندر کالدر، رویکرد و واکنش متقابل نسبت به آثار او است. بدین معنی که باید با آن بدون دیدگاه‌‌های روشنفکرانه روبرو شد. در سایه کلمات یا از لابه لای کارهایش می‌توان دریافت که - نسبت به سایر هنرمندان قرن بیستم- در نهایت سادگی، به حقیقت مطلق زیبایی پرداخته است. او همچنین اولین مجسمه‌سازی است که در طی تاریخ طولانی هنر، بعد چهارمی را به وجود آورده: زمان به عنوان سیری در فضا؛ این بدین معنی نیست که ابتکارات او محدود به پیکره‌‌های متحرک (Mobiles) اوست. بلکه مجموعه‌‌های عالی پیکره‌‌های غیرمتحرک او (Stabiles) نیز امروز در آسمان مناطق گوناگون جهان همان شاعرانگی را در بالاترین سطح قدرت و توانایی دارند و در مقام توانایی نمایش تعادل و حرکت غیرقابل تصور هستند. این روش خاص اوست که گاهی ورقه‌‌های فلز را با نقاط تیز و گاهی با انحنای ملایم چنان برش می‌دهد که بر شکوه و جذابیت آنها بی‌‌‌آنکه که سطحی و ساده باشند می‌افزایند. اشکالی ساده و در عین حال جالب توجه و گیرا؛ درک پیچیدگی اشکالی که کالدر می‌آفریند و همواره به صورتی بدیع در سنت هنر غربی وجود داشته است، احساسی نامیرا و جوان و سرزنده را به نمایش می‌گذارد. بیش از همیشه، به تعبیر کالدر، هنرمند حدواسطی بین فراگیر بودن و قابل درک بودن است و ارتباط او با مخاطب متعادل است و با نظری متافیزیکی به جهان، آثارش را می‌سازد. دنیای زیبایی که او در قالب تصویر ارائه می‌دهد، همگی از اشکال ساده، عناصر طبیعی و عجایب پنهان و آشکار طبیعت سر چشمه می‌گیرند.
چنانکه در شعر یونانی، لاتین، فرانسوی و ایتالیایی، هنریود (Hesio)، فائدروس (Phaedros)، لوکرتیوس (Lucretius)، لافونتن (La Fontaine) و لئوپاروی (Leopardi) زیبایی ناب طبیعت را همانگونه که هست تشریح می‌کنند. ماتیس و میرو در نقاشی مدرن در انتقال واقعیت با نشانه‌‌های زیباشناسی و سمبلیک همین طور عمل می‌کنند. کالدر این عمل را در مجسمه‌سازی با ارائه مفهومی تازه و بدوی به انجام رسانده است. هنگام شروع کار، او مقابله نامحسوس خود را با کوشش‌هایی که توسط بسیاری از تندیس‌سازان در طی سالها انجام شده بود آغاز کرد و برای نشان دادن حرکت تصویری اندام‌ها - به جای عدم توانایی همیشگی آن‌ها در حرکت- نهایت کوشش خود را بکار گرفت. در ‍Panathenaea (جشنواره آتنا) فیدیاس به نقطه‌ای از بیان حرکت دست یافت که با تکرار فیگورهایش شکل می‌گرفت؛ اما در عین حال نشان دهنده تحول اساسی در کارهایش بود.
کالدر که یک بار به موندریان گفته بود که تمایل دارد سیستم نو شکل گری (Neo Plastic System) را که توسط هنرمند هلندی اختراع شده بود در حرکت ببیند و این ایده خود را با به کارگیری شعر گونه‌ و آهنگینِ ورق‌‌های چند لایی فلزی در فضا، به واقعیت بدل کرد.
ورقه‌‌های نازک فلزی او به آرامی، با کمترین تلاشی که انسان برای تنفس کردن می‌کند، با نسیم ملایمی که صبحگاهان دریا را چین و شکن می‌اندازد و یا باد خفیفی که در پرهای پرنده دمیده می‌شود، به نوسان در می‌آیند. در آثار کالدر دیگر آن توهم حرکت را که تندیس‌سازان کلاسیک تلاش‌‌های فراوانی برای تثبیت در یک تصویر حجم‌دار انجام داده‌اند، وجود ندارد. این شیوه، گاهی بدون توهم زمان در عبور از وضعیتی به وضعیت دیگر مشاهده می‌شود که در دوره‌‌های پیکرتراشی از زمان‌‌های گذشته تا کنون قابل بررسی است.
حرکت در آثار کالدر که پیکره‌‌های غیرمتحرک را نیز در بر می‌گیرد، توفیق غیرمنتظره تعدادی طرح در فضا را نشان می‌دهد. اشکال، هر یک به دنبال دیگری در یک سلسله تصاویر نامحدود و باز یکدیگر را کامل می‌کنند. آثار او مانند ما انسان‌ها زندگی و تنفس می‌کنند و به ما ثابت می‌کنند که حرکت حجم‌ها امری دست نیافتنی نیست. طبیعی است که در تندیس‌ها و نقاشی‌‌های او به همان نسبت ساخته‌‌های گرافیکی‌اش، در پدیده‌‌های مهم هنر مدرن (کولاژ کوبیست‌ها، پویایی نظری فتوریست‌ها، کانستراکتیویسم گابو (Gabo) و پوسنر (Pevsner)، نئوپلاسیسم موندریان (Mondrian) و ون دوئزبرگ (Ven Doesburg)و ایده‌‌های سمبولیک و بومی میرو (Miro) ریشه دارند. ولی وقتی که حرکات فیزیکی اشکال و فرم‌هایش و ارتباط تنگاتنگ آنها با فضا در نظر گرفته می‌شود، کاملاً ابتکاری و بی‌‌سابقه هستند. گابو نیز در پیکره‌هایش در نخستین سال‌‌های دهه بیست، حرکت مکانیکی را تجربه کرد. با علم به این حقیقت که جنبش کالدر و اندیشه کلی آن در آثار بسیاری مجسمه‌سازان کانستراکتیویست نیز دیده شده، ولی کالدر در نزدیک شدن به این شیوه‌ها موفق نبوده است. هیچ یک از آنها در بیان حرکت به اندازه کالدر موفق نبوده‌اند.
فرنان لژه نوشته است: «به عنوان یک هنرمند، کالدر یک آمریکایی صد درصد است. اما دوره کلیدی آموزش‌هایش، بخشی که بزرگترین تأثیر را در شیوه‌ی او داشته، از سال 1926 و با اقامت در پاریس در میان وقایع هیجان‌انگیز و عقایدی که کوبیسم‌ها شیوه‌ای نوین در بیان ویژگی هنر و نه فقط هنر اروپایی را طرح ریزی کردند آغاز شد. الکساندر کالدر زمانی که اولین بار به پاریس سفر کرد 28 ساله بود. تا آن زمان او از نقطه نظر وجهه و اعتبار، مجموعه‌ای از نقاشی‌هایی قابل قبول و لبریز از مشاهدات عینی از زندگی واقعی را در اختیار داشت. این آثار نه تنها مبین استعداد و نگاه کنایه‌آمیز اوست بلکه مهارت دست و خط مشی او را در تمام سلسله کارهای بعدی‌اش نشان می‌دهد. امروز با نگاهی به گذشته، به صفحات پر شده از هنر گرافیک که به نوعی زندگینامه اوست و گاه و بی‌‌‌گاه در Nationl Police Gazentte روزنامه امنیت ملی به چاپ می‌رسید که به گفته خودش نخستین شغل او بود، تصاویر جذاب از کانی آیلند (Coney Iland) ، مسابقات مشت زنی در میدان مدیسون (Madison)، مسابقات اسب‌دوانی، مسابقات دوچرخه سواری، زیبارویان اسپانیایی که به شیوه آپاچی می‌رقصیدند (Apache Style) و سیرک، به دریافت سریعی از مهارت‌‌های برجسته و گویای سبک کالدر می‌رسیم. درخشان، قدرتمند، سرگرم کننده، بدون خطا و بسیار تأثیرگذار. او دلپذیرترین مجموعه را که لبریز از تکرار حرکت اشکال و نشانه هاست می‌آفریند. یکی از اساتید در گروه دانشجویان هنر نیویورک (Newyork art students league) او را برای رسیدن به مرحله تصویرگری برای روزنامه امنیت ملی یاری نمود.
او سرانجام در سال 1923 تصمیم به عقد قراردادی با آن نشریه گرفت؛ هر چند رشته مهندسی مکانیک را که خودش به عنوان شغلی پر درآمد و برای رضایت والدینش انتخاب کرده بود در سال 1919 به اتمام رسانده بود. پدرش الکساندر استرلینگ کالدر (Alexander stirling calder) مجسمه‌سازی شناخته شده در مدرسه آکادمیک بود و خود فرزند الکساندر میلن کالدر (Alexander Milne Calder) مجسمه‌ساز، نویسنده و عضو سواره نظام ژنرال مید (Gneral Meade) و سازنده تندیس ویلیام پن(WilliamPenn) در فیلادلفیا بود. مادرش هم یک هنرمند نقاش بود. با این وجود، به خاطر جو خانوادگی نبود که کالدر مبدل به یک هنرمند شد. او در 22 جولای 1898 در لاونتون (Lawnton) پنسیلوانیا متولد گردید و بیست سال نخست زندگی‌اش را از ساحلی به ساحل دیگر گذر کرد. آمریکا با اوقات فراقت کافی و فضای وسیع و عرض‌‌های جغرافیای متعددش، روح ماجراجویی و شکوفایی اندیشه را در او بیدار کرد.
این عوامل تأثیرگذار، به خودی خود اثری محوناشدنی در پیشرفت روزافزون او و عشق به یک زندگی ساده گذاشتند. این دوره از آزادی و ماجراجویی‌هایش را در تحلیل‌‌های جالبی که کالدر خودش در اتو بیوگرافی‌اش در سال 1966 نوشته است و آن یکی از درخشانترین تعمق‌ها به زندگی یک نابغه است که هنر مدرن و ادبیات به خود دیده است. خاطرات او به وضوح خاطرات و روشنی یک تصویر در آینه است. صحنه‌ها و افرادی که در لا به لای صفحات آن گردش می‌کنند، ماجرای زندگی او و مردمی را که می‌شناخته، به خوبی به خواننده القا می‌کنند. منحصر به فرد بودن، سریع‌الانتقال بودن و روحیه مشتاق پژوهنده و توانایی کسب ضروریات در هر شرایطی، به طور کامل در تمامی خاطرات کوچ و نقل مکان‌‌های کودکی و دوران مدرسه، تحصیل در رشته مهندسی در موسسه فنی استیون (Stevens) در هوبوکن (Hoboken) نیوجرسی، برخوردهای آشفته با بازار کار، ثبت نام درگروه دانشجویان هنر (Art student league) (سر آغاز فعالیت تخصصی او به عنوان یک هنرمند)، نخستین استادانش کنت هیز میلر (Keneth hayes miller)، جرج لوکس (George Luks)، جان اسلوان (John Sloan) و برد من رابینسون (Boardman Robinson) و اولین سکونتش در کناره‌‌های رود سن، مکرراً دیده می‌شود.
کالدر زمانی که به پاریس رسید هیچ ایده‌ای برای شروع کار نداشت. اولین کسی که باب آشنایی را گشود، حکاکی انگلیسی به نام ویلیام استنلی هیتر (William Stanly Hayter) بود که او هم کالدر را به یک پیکره ساز اسپانیایی به نام خوزه دو کریفت (Jose de Greeft) معرفی کرد. کالدر هنوز هم روی چوب، حیوانات و ستون پیکره (Garyatides) کنده‌کاری می‌کرد و شیوه‌اش خشن و ابتدایی اما همیشه نشان دهنده احساسی زنده و طنزآمیز برای دست‌‌یابی جسورانه به نیروهای بالقوه‌ی قالب و حجم بود.
کنده‌کاری‌‌های روی چوب او در اواخر بیست سالگی به شاهکار‌های هنری نزدیک می‌گردد؛ اسب در سال 1928 در موزه هنرهای مدرن نیویورک، گاو در همان سال، دو گربه (Double Cat) در 1929 و دندان‌‌های کوسه در 1930؛ نوعی سادگی در همه این اشکال مشهود است (به نظر می‌رسد مجموعه جواهراتی که او ساختِ آن را آغاز کرد، کمی پس از این جریانات آغاز شد) ولی باز هم روح سادگی و اصالت خود را حفظ کرده‌اند. چنان که در نظر اول به نوعی شکل و جرم اشیاء پیش از تاریخ را القا می‌کنند؛ اما در اولین کارگاهش در پاریس، در خیابان (Rue Daguerre) - جایی که از خودش یک نجار ساخت- کالدر از تمام مواد مجسمه‌سازی استفاده کرد: مفتول، چوب، قلع و چرم. چنانچه خودش گفته: «من به سرعت حیوانات کوچکی از چوب و مفتول ساختم و مفصل‌بندی کردم.» به محض آن که دِ کریفت (De Creeft) از این اولین باغ وحش متحرک دیدن کرد، او را واداشت تا برخی از آنها را به تالار تفریحات (Saions des Humoristes) بفرستد. وقتی دوست دیگری این اسباب بازی‌‌های او را دید از قدرت فیگوراتیو آنها چنان به هیجان آمده بود که از کالدر پرسید که چرا تمام وقتش را صرف مجسمه‌‌های کوچک (Figurine) با مفتول‌‌های فلزی نمی‌کند. به این ترتیب، او اولین قسمت از ژوزیفن بیکر(Josephine Baker) مربوط به سال 1926، که طرحی است که خط از سطح کاغذ حرکت کرده و در فضا جا می‌گیرد -به طوری که حجم یا فضای سه‌بعدی از یک فضای خالی مثلا هوا حادث می‌شود- را ساخت. قدرت نیروی اندیشه او چندان مهارتی را پرورد که در آن تمام قدرت جادویی و آینده سرنوشت هنری کالدر نهفته بود.
در سال 1923 زمانی که برای نشریه امنیت ملی تصویرگرایی می‌کرد، مأموریتش را در یک میدان و ضربتی آغاز کرد؛ در آن زمان، دو هفته کامل شب و روز را در محیطی سرشار از هیجان و احساسات افسار گسیخته در سیرک‌‌های بارنوم (Barnum)، بیلی (Baily) و برادران رینگ لینگ (Ringling Brothers) گذراند که باعث شد حتی نیم صفحه نقاشی هم برای نشریه نکشد. نتیجه این دو هفته تا اقامت او در پاریس، در قالب مجموعه‌ای از حیوانات، اسباب بازی‌‌های متحرک و دلقک‌ها و کالسکه‌ها که خاطره‌ای بود از شکوفایی تجربه‌هایی که ناشی از ایده‌‌های واقعی است ارائه شد. نتیجه و حاصل کار مجموعه‌ای از نقاشی‌ها و تندیس‌‌های میخی و مفتولی فلزی در این برهه از زمان بود که باعث به تحقق

 [1] 2 3 4


فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com