IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت مطالب و مقالات مجسمه سازی
[1] 2 ................................................................................................................. [مجسمه در فضاهای عمومی]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مجسمه در فضاهای عمومی
سولماز نراقی
----------
تندیس، شماره 93، ص 4 و 5
عنوان :
نویسنده:
مترجم:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

منظر شهری شبکه‌ای فشرده از تصاویر پایدار در یک زمینه موسیقایی متشنج است که گاه با تمام هیبت خود نخستین بارقه‌های روز تازه را با تجربه دیده نشدن آغاز می‌کنند. ولی شهر توده‌ای از خاطرات معلق بر نظم نمادین فضا است.
به طور کلی عرصه عمومی، قلمرو تجربه‌ها، باورها، دستاوردها، شکست‌ها و ناکامی‌های مشترکی است که پاره‌هایی از روایت کلی حاکم بر یک جغرافیای تاریخی را تشکیل می‌دهند.
«فضای عمومی»1 ، اصطلاحی رایج اما پیچیده است. این پرسش که آیا تنها اماکنی چون استخرهای شنا، ایستگاه‌ها و سرویس‌های حمل و نقل عمومی، موزه‌ها و پارک‌های تفریحی فضاهای عمومی هستند یا می‌توان رسانه‌های جمعی و اینترنت را نیز نوعی عرصه عمومی به شمار آورد همچنان بی‌پاسخ مانده است.
در اغلب موارد عرصه عمومی به فضاهایی خالی در محیط شهر اطلاق می‌شود که میان انبوه ساختمان‌ها احاطه شده‌اند. دو شاخصه عمده فضاهای عمومی دستیابی آسان و کاربرد همگانی آن‌هاست. در حقیقت فضای عمومی یک موقعیت است که برپایه دو اصل «کاربری»، و «استقلال محیطی» تعریف می‌شود.
هنر در عرصه‌های عمومی از دیرباز جایگاه ویژه‌ای داشته است. نه تظاهرات سیاسی، نه شلوغی ناشی از پرسه‌های عصرگاهی، نه جرایم خیابانی و نه هیچ ویژگی مشابه دیگر نمی‌تواند به اندازه یک مجسمه «هنری مور» یا یک بنای یادبود فلزیز از «ریچارد سرا» ساکنان یک شهر را با یکدیگر شریک و همبسته سازد. هنر، به همان نسبت که تعریفی بنیادین از ماهیت فضای عمومی ارایه می‌دهد، با تمام قدرت آن را به آگاهی شهروندانی تزریق می‌کند که درکی از محیط پیرامون خود و تغییرات شتابناک آن ندارند و با بسیج عمومی واکنش‌های عاطفی، شهر را به مثابه یک دارایی مشترک که نیازمند پاسداری در برابر نفوذ نامرادی‌هاست جا می‌اندازد. بدین‌ترتیب فضای عمومی به قلمروی برای کشف هویت مبدل‌می‌شودو در سایه برخی نشانه‌های تاریخی فشارهای ناشی از زندگی مدرن را کاهش می‌دهد.(Verlag Gerd Hatje, P.11-17)
گرچه هویت در جهان امروز، به گفتمان پیچیده‌ای مبدل شده است؛ اما «یکی از تأکیدهایی که بر آن انگشت گذاشته می‌شود این است که هویت هرگز نمی‌تواند به شکلی انتزاعی مورد مطالعه قرار گیرد و هرگونه کندوکاو در آن باید در پیوند با زمان و فضا باشد. (قره‌باغی، ص 272)
امروز، اقتدار فضا که ریشه در ثبات نسبی ساختار شهر به مثابه خاستگاه مدنی فرد قرار دارد هم‌زمان که بخشی از امنیت خاطر وی را تأمین می‌کند، با القای حجم عظیم و متنوعی از ایماژها هویت او را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
اعداد و ارقام، نشانه‌ها، رونق تابناک بازار، گرافیک شهری و فناوری‌های تبلیغاتی تا جلوه‌های کلاسیک‌تری همچون نقاشی دیواری، مجسمه‌، و معماری، پاره‌های داستانی واحدند که به شیوه‌ای بصری روایت می‌شود.

مجسمه‌سازی فضای باز3
هنری که برای فضاهای مردمی خلق می‌شود با آن‌چه هنرمند در آتلیه شخصی خود و یا برای عده قلیلی از نخبگان می‌آفریند متفاوت است. هرچند که دوران پسامدرن شاهد اقبال گسترده نسبت به هنر عامه‌پسند بوده است؛ نمی‌توان از نقدهای صریحی که همواره علیه این پدیده همچون دستکار سطحی و مبتذل وجود داشته چشم پوشید. اما در این میان «مجسمه‌سازی فضای باز» از جنس دیگری است. هنر عرصه‌های عمومی غالباً، هنری است که اصالت و برانگیزانندگی آن طی فرایندهای بروکراتیک از دست رفته است. در این شرایط هنرمند یک اهرم اجرایی صرف برای به ثمر رساندن طرح‌های سفارشی است. اما مجسمه‌هایی که در معابر و فضاهای عمومی ساخته شده‌اند به طور کامل و قطعی دستخوش این آفت نبوده‌اند و در میان آن‌ها آثار درخشان بسیاری به چشم می‌خورد.
«شکل‌گیری مکان‌هایی همچون «پارک مجسمه» فرصت‌هایی را برای بروز ایده‌های نو و خلق روش‌های تازه در مجسمه‌سازی به وجود آورده و موجب پدید آمدن اشکال جدیدی از رابطه اثر هنری با مخاطب خود شده است. حتی گاه فضاهایی از این دست همچون مرکز هنری «عابر»؛ واقع در «مینیاپولیس» توانسته‌اند شعبه‌ای الحاقی به موسسات هنری تلقی شوند و یا این که همچون مرکز هنری «سلطان طوفان» یا پارک مجسمه‌های «سقراط» به طور مستقل عمل کنند.
پارک مجسمه قلمروی مشخص در یک عرصه عمومی است که در آن سلیقه‌های شخصی و سیاست‌های روز به سود آزمون‌ها و خلاقیت‌های ارزشمند هنری کنار می‌رود. با برسی آثاری که در این پارک‌ها به نمایش درآمده‌اند می‌توان به این نکته پی‌برد که مجسمه‌سازها حتی در عصری که از انواع رسانه‌ها اشباع شده است قادراند ارمغان ذیقیمتی را به فرهنگ و زندگی مردم هدیه کنند.
«آرنالدو پومودورو»، «روبرت موری»، «کلمنت میدمور» و دیگران فرم‌های خلاقانه شگفتی را آفریده‌اند که امروز زینت‌بخش مناظر شهری ما هستند. این هنرمندان با به کارگیری مواد و مصالح متفاوت و یا ایجاد تحولاتی در فرایند عملی کار، توانسته‌اند ملاحظات مدرنیستی در خصوص فضا و فرم را تا تجریدی کردن هر چه بیشتر مجسمه‌سازی توسعه دهند.
«ایزاک ویتکین» در آثاری که با برنز قالب‌گیری شده ترکیبی ساخت است، «جیسس باتیستا مورولس» با مجسمه‌های گرانیتی حجاری شده که از قدرت، ظرافت و دلالت‌گری ویژه‌ای برخوردار است هنرمندان دیگری از این دست‌اند.
آثار «مینگ فای» بازنمایانه اما غیرواقع‌گرا هستند.فرم‌های ارگانیک و بازنمایی‌های او از میوه‌ها، برگرفته از تجربه‌های زندگی روزمره است اما از نظر مقیاس و برخی جنبه‌های زیباشناختی دیگر، تجریدی هستند. از سویی گریس نولتون در مرز ظریفی میان فرم‌های هندسی و ارگانیک حرکت می‌کند.
به طور کلی در مجسمه‌سازی فضای باز معاصر، نه یک شیوه رسمی مشترک، نه فرایند تکنیکال ثابت و نه حتی یک مکان مشترک کاری وجود دارد. هنرمندان، آن سوی دیوارهای گالری، تنها در تعهد هنری نسبت به مردم با یکدیگر شریک‌اند. (Brooke Barrie, Glenn Harper, p. 9-13)

مجسمه‌سازان فضای باز
1ـ ماگدالنا آباکانوویکز3
سبک آثار این هنرمند هلندی ترکیبی از آبستره و فیگوراتیو و بیشتر مبتنی بر گسترش سیکل یا تم است؛ به عنوان مثال اثر «درختان دست ـ مانند»، حجم‌های برنزی بلند و توخالی، به شکل درخت هستند که شاخه آن‌ها همچون انگشتان یک دست عظیم‌الجثه به بالا کشیده شده است. ماگدالنا تاکنون افزون از 90 نمایشگاه انفرادی در موزه‌ها و گالری‌های بزرگ امریکا، اروپا و ژاپن برگزار کرده است. امروز آثار این هنرمند زن در بیش از 60 موزه و گنجینه هنری عمومی نظیر موزه ژرژ پومپیدوی پاریس، موزه هنرهای مدرن و موزه متروپولیتن نیویورک، موزه فضای باز هاکون و پارک ملی هاکون در ژاپن نگهداری می‌شود.
2ـ جاناتان بروفسکی4
این هنرمند در سال 1942 در شهر بوستون ایالت ماساچوست متولد شد. او از سال1973 تاکنون بیش از 80 نمایشگاه انفرادی برگزار کرده است. آثار او در موزه‌ها و گنجینه‌های عمومی سراسر جهان نگهداری می‌شود. از آن جمله است کانست میوزیم در بازل سوئیس، مرکز هنری عابر در مینیاپولیس مینسوتا و موزه فضای باز هاکون واقع در ژاپن. این هنرمند که کار خود را با نقاشی آغاز کرده است گستره متنوعی از رسانه‌های هنری نظیر نقاشی، نور، ویدئو، صوت و چیدمان را به خدمت می‌گیرد. مجسمه‌های فضای باز او که اغلب یادواره‌ای و فیگوراتیو هستند از داخل یک ورقه استیل یا آلومینیوم بریده می‌شوند. او این سبک را از سال 1970 آغاز کرد. برخی از آثار او که تا ارتفاع 70 پا کشیده شده‌اند هنگامی که با آن حجم عظیم ضد نور در جوار بناهای شهری قرار می‌گیرند مسیر تابش نور خورشید را تا حدودی سد می‌کنند.
3ـ فرناندو بوترو5
این هنرمند نیز فعالیت هنری خود را با نقاشی آغاز کرد و نخستین مجسمه‌های خود را در سال 1973 به دنبال انتقال استودیوی خود از نیویورک به پاریس ساخت. مشخصه سبکی او ساخت پیکره‌های تنومند انسان و حیوانات است. این فیگورها با ظرافت و دقت فراوان ساخته و پرداخته‌ شده‌اند. این حجم‌های بزرگ تصاویری از انسان هوسران را به گونه‌ای طنزآلود به نمایش می‌گذارند.
او در سال 1993، 14 مجسمه یادبود برنزی را در پارک اونیوی نیویورک به نمایش درآورد. از سال 1995 تاکنون فرناندو بوترو افزون از 100 نمایشگاه انفرادی با آثار خود برگزار کرده است.
4. مینگ فای6
از 22 سال پیش تاکنون، مینگ فای توجه خود را معطوف به فرم‌های ارگانیک طبیعت کرده‌‌است.او ابتدا شروع به ساختن «باغ بهشتی» مصنوع، از مصالح دست‌ساز بشری کرد. آثار طبیعت‌گرایانه او به نوعی ریشه در نگره مدیتیشن دارند و حاصل تخیل هنرمند و تجربه‌های او در یک فرهنگ هستند. براساس اصول تائوئیستی «باغ بهشتی» فای نمادی از رابطه اجزاء و عناصر طبیعت با یکدیگر است. فای درباره آثار خود می‌گوید: هنگامی که اجزاء با یکدیگر ترکیب شده و با نظم بخصوصی در کنار هم قرار می‌گیرند، جلوه‌ای رازگونه می‌یابند و نبض حافظه نیمه‌آگاه را به طنین درمی‌آورند. اشکال و ایماژها در درون و بیرون مسیرهای بیولوژیکی ارگانیک آن‌قدر می‌لغزند تا تبدیل به یک واقعیت سه بعدی شوند.
فای در 1943 در شانگ‌های چین متولد شد و در هنگ‌کنگ رشد کرد. او هم‌اکنون 36 سال است که در ایالات متحده امریکا زندگی می‌کند و تا امروز در حدود 20 نمایشگاه انفرادی و تعداد زیادی نمایشگاه گروهی برگزار کرده است.

 [1] 2

  • Public Space
  • Outdoor Sculpture
  • MAGDALENA ABAKANOVICZ
  • JONATHAN BOROFSKY
  • FERNANDO BOTERO
  • MING FAY

فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com